فرمان برقی، فرمان الکتریکی یا فرمان EPS، نوعی سیستم کمکی فرمان با مزایای متعدد است. مزایای این فرمان به قدری زیاد است که شرکتهای خودروسازی داخلی و خارجی متعددی از آن بر روی خودروهای خود استفاده کردهاند. در این مطلب قصد داریم در خصوص خودروهای مجهز به فرمان برقی صحبت کنیم و با خودروهای داخلی و خارجی مجهز به این سیستم کمکی فرمان آشنا شویم.
فرمان برقی چیست؟
فرمان برقی یا به اختصار EPS، نوعی سیستم کمکی فرمان است که تا حدودی مشابه با سیستم فرمان هیدرولیکی میباشد. در این سیستم از ستون فرمان فلزی ثابت استفاده شده است که به طور فیزیکی غربیلک فرمان را به چرخها متصل میکند. در فرمان برقی از یک موتور الکتریکی به عنوان نیروی کمکی جهت حرکت دادن چرخها استفاده میشود. با وجود سیستم فرمان برقی، رانندگی راحتتر صورت گرفته و لذت آن بیشتر میشود. با اینکه فرمان برقی و هیدرولیک تا حدودی به هم شباهت دارند، اما مزایای فرمان برقی بیشتر از فرمان هیدرولیک است. این سیستم فرمان شامل اجزای کمتری است که منجر به وزن کمتر خودرو و فرماندهی راحتتر آن شده است.

مهمترین مزایای فرمان برقی یا الکتریکی
از مزایای سیستم فرمان برقی در خودرو میتوان به صرفهجویی در مصرف سوخت، حساسیت و کنترل دقیقتر در دور گرفتن فرمان، راحتی و سهولت در استفاده و حفظ ثبات و پایداری خودرو اشاره کرد. در این سیستمها دردسرهای نگهداری از مایعات هیدرولیک از بین رفته است. همچنین با وجود آنها امکان اضافه کردن آپشنهای اضافه مانند پارک خودکار، تغییر مسیر یا توانایی هدایت خودرو و حفظ حرکت در بین خطوط وجود دارد. در رابطه با معایب فرمان برقی هم باید به پتانسیل خرابی و عیوب ناشی از اشکالات برقی و هزینه بالای تعمیر و نگهداری اشاره کرد.
دلایل استفاده از فرمان برقی در خودروهای مختلف
فرمان برقی یا فرمان الکتریکی نسل جدیدی از فرمانهای امروزی و مدرن است و در حال حاضر بر روی تمام ماشینهای برند و امروزی وجود دارد. حتی در بسیاری از خودروهای داخلی هم از این نوع سیستم فرمان کمکی به جای فرمان هیدرولیک استفاده شده است. اغلب خودروهای خارجی و چینی موجود در کشور حدودا سال 2013 – 2014 تا به امروز، مجهز به فرمان برقی شده اند . دلیل آن هم به خاطر برتریهای فرمان الکتریکی نسبت به هیدرولیک است:
| دلیل استفاده از فرمان برقی | توضیحات و مزایا |
|---|---|
| کاهش وزن خودرو | با حذف اجزایی مانند پمپ هیدرولیک، هرزگرد، شیر کنترل و لولههای رابط، وزن کلی خودرو کاهش یافته و راندمان بهبود مییابد. |
| کاهش مصرف انرژی | فرمان برقی فقط در زمان نیاز فعال میشود و برخلاف سیستم هیدرولیک، بهصورت مداوم انرژی مصرف نمیکند؛ در نتیجه مصرف سوخت کمتر میشود. |
| سادگی در عیبیابی و تعمیر | به دلیل حذف اجزای مکانیکی و هیدرولیکی پیچیده، تشخیص و رفع عیب در سیستم فرمان برقی سادهتر و سریعتر است. |
| امکان رانندگی در حالت اضطراری | در صورت از کار افتادن بخش الکتریکی، میتوان از بخش مکانیکی سیستم برای کنترل خودرو استفاده کرد. |
| نصب و مونتاژ آسانتر | کاهش تعداد قطعات باعث میشود فرآیند مونتاژ خودرو سادهتر و سریعتر انجام شود. |
| عمر طولانی و استهلاک کمتر | چون سیستم فقط در زمان نیاز فعال است، قطعات دیرتر فرسوده میشوند و دوام کلی سیستم افزایش مییابد. |
| افزایش ایمنی و پایداری خودرو | با کنترل دقیق نیروی کمکی توسط ECU، فرمانپذیری خودرو در سرعتهای مختلف بهینه میشود و کنترل راننده بهتر خواهد بود. |
- در این سیستم فرمان بسیاری از اجزا از جمله پمپ هیدرولیک، هرزگرد، شیرهای کنترل، لولههای رابط حذف شده است. برای همین وزن خودروهای مجهز به آن کمتر بوده و عیبیابی آن راحتتر و سریعتر صورت میگیرد.
- این سیستم فقط در مواقعی که نیاز است شروع به کار میکند و مثل سیستم هیدرولیک به صورت مداوم کار نمیکند . در صورتی هم که بخش الکتریکی سیستم از کار بیفتد، از بخش مکانیکی آن میتوان برای ادامه رانندگی استفاده کرد.
- در سیستم فرمان برقی انرژی کمتری مصرف میشود. زمان مونتاژ آن هم به دلیل کاهش قطعات، کمتر است.
- سیستم فرمان الکتریکی دارای عمر بالایی بوده و ایمنی بسیار خوبی دارد.

خودروهای داخلی و خارجی مجهز به فرمان برقی
شرکتهای ایران خودرو و سایپا اعلام کردهاند که بهزودی تمام محصولات آنها به فرمان برقی مجهز میشود. در حال حاضر خودروهای داخلی مثل شاهین ، کوئیک اتومات ، ری را ، رانا پلاس پانوراما، دنا پلاس ، i207 و تارا دارای سیستم فرمان برقی هستند. از بین خودورهای خارجیهای محبوب در جادههای ایران هم هایما S7 پلاس، جک اس 5 ، هاوال اچ2 ، سانتافه ، النترا ، اپتیما و بسیاری دیگر از محصولات چینی و کرهای دارای این آپشن میباشند.

جمع بندی
فرمان برقی به دلیل مزایای زیادی که دارد، در خودروهای مختلفی به کار رفته است. در حال حاضر بسیاری از خودروهای خارجی و برخی از خودروهای ایرانی مجهز به این فرمان هستند. این سیستم فرمان کمکی نسبت به سیستم هیدرولیکی کارآمدتر و بهتر بوده و در سوخت، انرژی و هزینهها صرفهجویی میکند.