یکسره کار کردن فن خودرو به حالتی گفته میشود که فن رادیاتور بدون توقف و یا با فواصل بسیار کوتاه، به طور مداوم روشن مانده و به کار خود ادامه میدهد. این وضعیت غیرعادی است و نشاندهنده مشکل در سیستم خنککاری یا سیستم برق خودرو میباشد. در این مطلب قصد داریم در خصوص دلایل یکسره شدن فن خودرو صحبت کنیم و بهترین راههای تعمیر آن را بررسی نماییم.
منظور از یکسره شدن فن خودرو چیست؟
فن رادیاتور از قطعات حیاتی در سیستم خنک کننده خودرو است و با چرخش پروانهها هوا را از میان رادیاتور عبور میدهد. همچنین دمای مایع خنک کننده را کاهش داده و از افزایش دمای موتور جلوگیری میکند. این قطعه با دریافت دستوراتی از ایسیو خودرو، در زمانهای لازم روشن و خاموش میشود. اما در برخی موارد ممکن است برای مدت زمان زیادی روشن بماند و به کار خود ادامه دهد. به این حالت یکسره شدن فن رادیاتور گفته میشود. خوب است اشاره شود زمانی که دمای موتور یا مایع خنک کننده کمتر از 93 درجه سانتیگراد است، فن خاموش میماند. اما با افزایش دما و رسیدن به محدوده 93 الی 110 درجه سانتیگراد، فن رادیاتور فعال میشود.

دلایل یکسره شدن فن رادیاتور خودرو
یکسره شدن فن رادیاتور به دلایل زیادی مربوط است. از جمله:
-
خرابی سنسور دما
یکی از علل رایج یکسره شدن فن خودرو، خرابی سنسور دما است. سنسور دمای مایع خنک کننده، نوعی ترمیستور است و مقاومت آن با تغییر دما دچار تغییر میشود. با تغییر این مقاومت، سیگنالی برای ایسیو خودرو فرستاده میشود تا بسته به میزان دما، فن رادیاتور روشن یا خاموش شود. حال اگر سنسور دما خراب شود و یا به درستی کار نکند، سیگنال درستی به ایسیو ارسال نمیشود و ممکن است فن به حالت یکسره در آمده و یا کلا روشن نشود.
-
کاهش سطح مایع خنک کننده
در صورتی که فن رادیاتور همچنان بعد از خاموش شدن موتور روشن بماند، احتمالا سطح مایع خنک کننده از حد مطلوب کاهش پیدا کرده است. با کم شدن آب در رادیاتور خودرو، دمای موتور افزایش یافته و فن روشن میماند.
-
گیر کردن رله فن
رله فن نوعی کلید حساس است که با دریافت سیگنال از سنسور دما، از داغ شدن موتور جلوگیری میکند. برای همین نقش مهمی در کنترل عملکرد فن رادیاتور دارد و گیر کردن یا خراب شدن آن باعث اختلال در عملکرد کلی فن میشود. برای تشخیص میزان آسیب رله میتوان از ولت متر و تعیین ولتاژ آن استفاده کرد.
-
خرابی سوئیچ فن
سوئیچ فن از دیگر اجزای مهم در سیستم خنک کننده است که با افزایش دمای موتور یا فعال شدن کولر، فن رادیاتور را به طور خودکار روشن میکند. در صورتی که سوئیچ فن خراب شود، فن رادیاتور به طور مداوم روشن مانده و به شکل یکسره کار میکند.
-
خرابی سیمکشی فن
در صورتی که موتور خودرو سرد شده و فن همچنان به کار خود ادامه دهد، احتمالا سیمکشی فن رادیاتور دچار آسیب شده است. زمانی که سیمهای عایق سنسور دوم آسیب ببینند، فن به طور مداوم فعال میماند و به حالت یکسره درمیآید. برای شناسایی محل مشکل میتوان از ولت متر استفاده کرده و جریان سیم را اندازهگیری کرد. در صورتی که جریانی از سیم عبور نکند، یعنی سیم دچار آسیب شده است.
-
خرابی لوله بایپس خنک کننده
لوله بایپس خنک کننده خودرو، مجرای کوچکی است که مایع خنک کننده را زمانی که موتور سرد است، از موتور به پمپ آب باز میگرداند. در صورتی که این بخش از سیستم خنک کننده دچار مشکلاتی همچون زنگزدگی و خوردگی شده باشد، لوله آسیب دیده و مشکلاتی همچون یکسره کار کردن فن رخ میدهد.
-
خرابی ایسیو
گاهی اوقات یکسره شدن فن خودرو به خود فن مربوط نبوده و به دلیل خرابی ایسیو رخ میدهد. ایسیو با ارسال سیگنالها به فن رادیاتور زمان روشن یا خاموش شدن آن را تعیین میکند. برای همین در صورتی که دچار آسیب و مشکل شود، قادر به ارسال سیگنالهای درست نبوده و در عملکرد فن اختلال ایجاد میشود.
-
خرابی رادیاتور
به عنوان آخرین علت یکسره شدن فن خودرو میتوان به خرابی رادیاتور اشاره کرد. با ساییدگی یا پارگی شلنگهای رادیاتور و حتی زنگ زدن آنها، احتمال خاموش نشدن فن خودرو و یکسره کردن آن افزایش مییابد.

بهترین روشهای تعمیر یکسره شدن فن خودرو
نحوه تعمیر و رفع مشکل یکسره شدن فن خودرو به علت آن مربوط است. برای مثال اگر خرابی رله فن باعث بروز این مشکل شده باشد، رلههای موجود در جعبه فیوز باید بررسی شده و در صورت نیاز تعویض گردند. سنسور دمای آب و ترموستات هم از قطعاتی هستند که بهتر است وضعیت سلامتیشان بررسی شود. متخصصان برای تشخیص دقیق علت یکسره شدن فن از دستگاه دیاگ استفاده میکنند. این نکته را در نظر داشته باشید که تا زمان رفع مشکل یکسره شدن فن بهتر است از رانندگی طولانی خودداری کرد. چرا که در این حالت فشار زیادی به باتری و سیستم برق خودرو وارد میشود.
4 نکته برای جلوگیری از یکسره شدن فن خودرو
- کثیفیها و چربیها را به طور منظم از روی محفظه فن و پرهها پاک کنید.
- سیمهای مثبت و منفی متصل به فن را بررسی کنید و آسیبات موجود را شناسایی نمایید.
- واحد ایسیو خودرو را به طور منظم و دورهای بررسی کرده و نسبت به سالم بودن آن مطمئن شوید.
- سطح مایع خنک کننده خودرو را همواره بررسی کنید تا نسبت به کارکرد موتور در دمای مناسب اطمینان حاصل نمایید.

جمع بندی
در این مطلب در رابطه با دلایل یکسره شدن فن خودرو صحبت کردیم و با بهترین راههای تعمیر آن آشنا شدیم. یکسره شدن فن خودرو به دلایلی همچون خرابی سنسور دما، خرابی رله فن، خرابی سوئیچ فن، خرابی ترموستات، خرابی رادیاتور و کاهش سطح مایع خنک کننده رخ میدهد. برای همین با اطمینان از عملکرد صحیح اجزای مهم سیستم خنک کننده میتوان از بروز این مشکل تا حد زیادی جلوگیری کرد. در صورتی که به آموزش مباحث مختلف خودرو علاقه دارید و به دنبال دورههای تخصصی در این حوزه میباشد، از دورههای مجازی گلپانیا استفاده نمایید.
سوالات متداول
سنسور دمای مایع خنک کننده وظیفه کنترل فن خودرو را برعهده دارد.
فن رادیاتور به طور مستقل از موتور کار میکند تا دمای مایع خنک کننده را کاهش دهد. برای همین با خاموش شدن موتور ممکن است همچنان روشن بماند.
خیر. در برخی شرایط همچون داغ شدن بیش از حد موتور یا استفاده زیاد از سیستم تهویه مطبوع، فن ممکن است برای مدت زمان بیشتری روشن بماند. در صورت تداوم این وضعیت، خودرو باید مورد بررسی قرار بگیرد.