سیم کشی مالتی پلکس چیست؟ معرفی خودروهای مجهز به سیستم برق مالتی پلکس

سیستم مالتی پلکس از فناوری‌ها و سیستم‌های پیشرفته در خودروهای امروزی است. این سیستم جهت کاهش پیچیدگی و وزن سیستم‌های برقی و الکترونیکی خودروها پدید آمده و به کاهش تعداد سیم‌ها و عدم نیاز به فیوزها و رله‌های متعدد در خودرو منجر می‌شود. در این مطلب قرار است در رابطه با سیستم مالتی پلکس خودرو صحبت کنیم و با خودروهای مجهز به این سیستم آشنا شویم.

سیستم مالتی پلکس چیست؟

مالتی پلکس از سیستم‌های پیشرفته بسیار مهم در صنعت خودروسازی است. در این سیستم به جای حجم زیادی از سیم‌، فیوز و رله‌های مختلف، از یک شبکه کابلی جهت انتقال داده‌ها بین قطعات مختلف خودرو استفاده می‌شود. در واقع به جای این که هر قطعه الکتریکی به یک سم جداگانه وصل شود، اطلاعات از طریق یک کابل واحد انتقال می‌یابد. برای همین با ظهور سیستم مالتی پلکس، وزن سیم‌کشی خودرو و پیچیدگی آن تا حد زیادی کاهش پیدا کرده است. این مسئله منجر به کاهش وزن خودرو، عیب‌یابی راحت‌‌تر و بهبود عملکرد سیستم‌های الکتریکی خودرو می‌شود.

اجزا و نحوه کار سیستم مالتی پلکس خودرو

در سیستم مالتی پلکس خودرو یک واحد پردازشگر مرکزی یا کنترل کننده به نام BSI وجود دارد. هرگونه سیگنال و فرمانی که بین سنسورها، عملگرها و ایسیو ماشین ردوبدل می‌شود، در ابتدا به واحد BSI وارد شده و بعد از پردازش در آن به بخش مورد نظر ارسال می‌گردد. برای همین قطعات نیازی به سیم جداگانه به سمت ایسیو ندارند و اطلاعات از طریق کد و سیگنال‌‌های الکتریکی منتقل می‌گردد. در رابطه با حجم سیم‌های موجود در این سیستم باید اشاره کرد که مالتی پلکس تنها به سه رشته سیم اصلی نیاز دارد. تعداد سیم‌های فرعی هم به حدود یک چهارم کاهش می‌یابد.

سیستم مالتی پلکس از نظر نوع شبکه و استاندارد ساخت

سیستم‌های مالتی پلکس بر اساس کشور سازنده و استاندارد شامل انواع مختلف همچون استاندارد Can (ساخت آلمان)،  Van (ساخت فرانسه) و Absus (ساخت آلمان) هستند. از نظر نحوه پیکربندی و ارتباط واحدها با BSI هم شامل موارد زیر می‌باشد:

• شبکه Star یا ستاره‌ای: در این شبکه واحدهای کنترل به طور مستقل به یک ایسیو وصل می‌شوند.
• شبکه Bus: در این شبکه تمام ایسیوها بعد از اتصال به دو لاین عبوری داده‌ها، به یکدیگر مرتبط می‌شوند.
• شبکه Tree یا درختی: این شبکه ترکیبی از شبکه‌های ستاره‌ای و باس است.
• شبکه Ring یا حلقه‌ای: در این شبکه هر واحد کنترلگر بین دو ایسیو دیگر واقع می‌شود.

مزایای سیستم مالتی پلکس

سیستم مالتی پلکس از چند مزیت مهم برخوردار است:

• کاهش تعداد و حجم سیم‌های به کار رفته در خودرو
• کاهش پیچیدگی ساخت و هزینه‌های تولید خودرو
• عیب‌یابی راحت‌تر بخش‌های برق خودرو
• افزایش ایمنی و دوام سیم‌کشی خودرو
• حذف جعبه فیوز و ترکیب بسیاری از فیوزها با هم
• محافظت بهتر از قطعات الکتریکی خودرو در برابر مشکلاتی همچون اتصال کوتاه

نشانه‌های وجود سیستم مالتی پلکس در خودرو

برای اطمینان از اینکه خودرو مجهز به سیستم مالتی پلکس است یا خیر، به موارد زیر باید توجه کرد:

• وجود سیستم الکترونیکی پیشرفته: خودروهای مالتی پلکس مجهز به سیستم‌های الکترونیکی پیشرفته هستند. در این سیستم‌ها از شبکه‌های دیجیتالی جهت ارسال اطلاعات و فرمان‌ها بین واحدهای مختلف خودرو استفاده می‌شود.
• سیم کشی کمتر: تعداد سیم‌‌ها و کابل‌ها در خودروهای مالتی پلکس کمتر از خودروهای قدیمی و معمولی است. برای همین سیستم‌ سیم‌کشی آنها ساده‌تر و مرتب‌تر به نظر می‌آید.
• ایسیوهای متعدد: در خودروهای مجهز به این سیستم، ایسیوهای مختلفی وجود دارد که از طریق شبکه به هم متصل می‌شوند. واحدهای کنترل الکترونیکی یا همان ECU، بخش‌های مختلف خودرو همچون سیستم روشنایی، سیستم تهویه و سیستم ایمنی را کنترل می‌کنند.
• قابلیت‌های خاص: وجود امکانات و ویژگی‌های خاصی همچون نظارت بر وضعیت خودرو میتواند نشانه‌ای از مالتی پلکس بودن خودرو باشد.

با بررسی دفترچه راهنما یا اطلاعات فنی خودرو میتوان نسبت به مالتی پلکس بودن آن اطمینان حاصل کرد. با اتصال دستگاه دیاگ به خودرو هم میتوان نسبت به این موضوع اطلاع پیدا کرد. در صورتی که بعد از اتصال دیاگ اطلاعات دقیقی از هر جزء الکترونیکی نمایش داده شود، به احتمال زیاد خودرو مجهز به این سیستم است.

خودروهای مجهز به مالتی پلکس

برخی از خودروهای مجهز به سیستم مالتی پلکس عبارتند از:

• بنز، بی‌ام‌و، فیات و ولوو با مالتی پلکس استاندارد Can
• رنو و پژو با مالتی پلکس استاندارد Van
• فورد و جی‌ام‌اس با مالتی پلکس استاندارد J1850
• فولکس واگن با مالتی پلکس استاندارد Absus
• خودروهای ژاپنی همچون تویوتا با استاندارد ‌‌proprietary

از خودروهای داخلی مجهز به سیستم مالتی پلکس هم میتوان به پژو پارس، پژو 206، پژو 207، پژو 405، سمند SD، رانا، سورن، دنا و دنا پلاس اشاره کرد.

جمع بندی

در این مطلب در رابطه با سیستم مالتی پلکس خودرو صحبت کردیم و با خودروهای مجهز به این سیستم آشنا شدیم. خودروهای مالتی پلکس از رشته‌های سیم، فیوزها و رله‌های کمتری برخوردار هستند و عیب‌یابی و رفع مشکلاتشان سریع‌تر صورت می‌گیرد. در این خودروها سیستم‌های ایمنی و عملکردی بهبود یافته و رانندگی ایمن‌تر و لذت‌بخش‌تری را میتوان تجربه کرد. برای آشنایی کامل با سیستم مالتی پلکس میتوانید دوره جامع مالتی پلکس (ایران-فرانسه) مجموعه گلپانیا را تهیه کنید و با تمام نسل‌های مالتی پلکس، تمام نودها، موتورهای الکتریکی و موارد دیگر به خوبی آشنا شوید. در این دوره سیستم مالتی پلکس خودروهای ایران خودرو، سیستم مالتی پلکس خودروهای سایپا و سیستم مالتی پلکس فرانسوی به طور جامع مورد بررسی قرار گرفته است.