سنسور اکسیژن از سنسورهای مهم خودرو است و میزان اکسیژن موجود در گازهای خروجی از اگزوز را اندازه گرفته و به ایسیو ارسال میکند. این قطعه الکترونیکی همچون سایر قطعات در معرض آسیب قرار دارد. در صورتی که سنسور اکسیژن خراب شود، مشکلاتی در فرآیند احتراق رخ داده و عملکرد موتور تحت تاثیر قرار میگیرد. در این مطلب قرار است در خصوص علائم خرابی سنسور اکسیژن صحبت کنیم و دلایل خرابی آن را شرح دهیم.
سنسور اکسیژن چیست؟
سنسور اکسیژن که تحت عنوان سنسور لامبدا نیز شناخته میشود، از مهمترین حسگرهای موجود در خودرو است. این قطعه الکترونیکی میزان اکسیژن موجود در سوخت یا گاز را اندازه گرفته و به ایسیو ارسال میکند. سنسور اکسیژن در ورودی مسیر اگزوز نصب میشود و مقدار اکسیژن موجود در گازهای خروجی از آن را بررسی میکند. اکسیژن موجود در گازهای خروجی از خودرو در واقع میزان اکسیژن سوخته نشده در فرآیند احتراق است. در صورتی که مقدار اکسیژن بالا باشد، یعنی احتراق به شکل ناقص انجام شده و درصد نامناسبی از سوخت و هوا با هم ترکیب شده است.

دلایل خراب شدن سنسور اکسیژن
سنسور اکسیژن به عنوان یکی از قطعات الکترونیکی حساس در خودرو، از طول عمر خاصی برخوردار است. با این حال برخی عوامل باعث سوختن یا خراب شدن این قطعه میشود. مهمترین دلایل خرابی سنسور اکسیژن عبارت است از:
- روغنسوزی: در صورت روغنسوزی، دوده حاصل از سوختن روغن در مسیر اگزوز قرار میگیرد. این دوده بسیار چسبنده و روغنی است و با نشستن بر روی سنسور اکسیژن و در معرض حرارت زیاد، همچون سنگ محکم میشود. نتیجه آن هم کیپ شدن و خرابی سنسور است.
- نیم سوز شدن واشر سرسیلندر: خرابی در بخش واشر سرسیلندر باعث ورود مقداری از کولانت به سیلندر میشود. کولانت در فرآیند احتراق میسوزد و بخار حاصل از آن در مسیر اگزوز باعث کاهش عمر مفید سنسور اکسیژن میشود.
- گرفتگی با دوده: کارکرد نامنظم موتور سبب تجمع کربن بر روی نوک سنسور اکسیژن شده و آن را تحت آسیب و خرابی قرار میدهد.
- کیفیت پایین سوخت: در صورت وجود سرب یا ناخالصی در بنزین، سنسور تحت معرض خرابی قرار میگیرد.
- اتصالات الکتریکی: سوختن سیم سنسور، ضربه خوردن و یا پوسیدگی روکش سیمها، باعث بروز اتصال کوتاه و خرابی سنسور میشود.
علائم و نشانههای خرابی سنسور اکسیژن در خودرو
خرابی سنسور اکسیژن با چند نشانه و علامت همراه است:
-
لرزش و کارکرد نامنظم موتور
با خرابی سنسور اکسیژن و عدم تنظیم صحیح سوخت و هوا، موتور به طور نامنظم کار میکند. در مواردی هم با لرزشهایی همراه میشود.
-
افزایش مصرف سوخت
در صورتی که میزان مصرف سوخت خودرو به طور قابل توجهی افزایش یابد، به احتمال زیاد سنسور اکسیژن دچار خرابی شده است. با خرابی سنسور، نسبت ترکیب سوخت و هوا در محفظه احتراق به درستی تنظیم شده و سوخت بیشتری به موتور وارد میشود. در نتیجه این اتفاق مصرف سوخت به طور چشمگیری افزایش مییابد.
-
کاهش شتاب و توان خودرو
با خرابی سنسور اکسیژن و اختلال در تنظیم میزان سوخت و هوا، قدرت و کارایی موتور کاهش پیدا میکند و خودرو در زمان شتابگیری دچار افت شتاب و کندی میشود. این مسئله در مسیرهای طولانی و سربالایی بیشتر به چشم میآید.
-
روشن شدن چراغ چک موتور
چراغ چک روی داشبورد به دلایل مختلفی روشن میشود. برای همین جهت تشخیص علت اصلی آن باید از دستگاه دیاگ استفاده کرد. در صورتی که روشن شدن چراغ چک همراه با یکی از مشکلات اشاره شده باشد، خرابی سنسور اکسیژن قطعی است. برای مثال روشن شدن چراغ + کاهش شتاب خودرو، نشانگر خرابی این قطعه است.
-
خروج صدای غیر عادی از موتور
خرابی سنسور اکسیژن و کاهش یا افزایش ورودی سوخت به موتور، با خروج صداهای غیر عادی از موتور همراه است. این صدا مشابه صدایی شبیه به ضربه است. در شرایطی هم که سوخت به نسبت بیشتر از حد استاندارد با هوا ترکیب شود، مخلوط بیش از حد غلیظی وارد موتور شده و صدایی همچون دنگدنگ از موتور خارج میشود.
-
خروج بوی بد و دود تیره غلیظ از اگزوز
یکی دیگر از نشانههای خرابی سنسور اکسیژن، خروج انواع رنگ دود اگزوز به رنگ تیره غلیظ به همراه بوی بد از اگزوز است. زمانی که بنزین بیشتری در محفظه احتراق بسوزد، حجم آلایندههای تولید شده در موتور افزایش پیدا میکند و دود سیاه غلیظی از اگزوز خارج میشود. از طرفی زمانی که سنسور به درستی کار نکند و بنزین به طور کامل نسوزد، گازهای آلاینده بیشتری تولید شده و باعث انتشار بوی ناخوشایندی همچون بوی تخم مرغ گندیده میشود.
-
تاخیر در گاز خوردن خودرو
تاخیر در گاز خوردن خودرو هم میتواند به خرابی سنسور اکسیژن مربوط باشد. در این شرایط با فشردن پدال گاز، ماشین به درستی شتاب نمیگیرد و یا خیلی دیر واکنش میدهد. دلیل این امر ارسال اطلاعات اشتباه از سنسور به ایسیو است.

چالشها و عواقب خرابی سنسور اکسیژن
در صورتی که سنسور اکسیژن خراب باشد، فرآیند دریافت معاینه فنی خودرو با مشکل روبرو میشود. دلیل آن هم به خاطر بالا بودن حجم آلایندههای خروجی از اگزوز نسبت به محدوده مجاز است. علاوه بر این با خرابی سنسور اکسیژن و عدم تعویض آن، مصرف سوخت به حد زیادی افزایش مییابد. (حدود 40 درصد). همچنین قطعات داخلی موتور تحت آسیب قرار گرفته و کاتالیست دچار مشکل میشود. برای همین تعویض سنسور اکسیژن معیوب از اهمیت بالایی برخوردار است.
تعمیر و رفع مشکلات سنسور اکسیژن
برای تشخیص وضعیت سنسور اکسیژن باید از دستگاه دیاگ استفاده کرد. با این دستگاه کدهای خطای مربوط به سنسور اکسیژن قابل بررسی میشود. در صورتی که سنسور از کار افتاده باشد، به دلیل حساسیت بالا باید به تعویض آن پرداخته شود. نادیده گرفتن خرابی سنسور اکسیژن باعث آسیب جدی به کاتالیزور و افزایش هزینههای تعمیر میشود. برای همین تعویض به موقع آن از اهمیت بالایی برخوردار است.

جمع بندی
در این مطلب از سایت گلپانیا در رابطه با علائم خرابی سنسور اکسیژن صحبت کردیم و به دلایل خرابی آن پی بردیم. در صورتی که نسبت به خرابی سنسور اکسیژن خودروی خود شک دارید، بهتر است به یک تعمیرکار مجرب مراجعه کنید. تعمیرکاران متخصص با بررسی عوامل مختلف و اتصال دستگاه دیاگ، وضعیت سنسور اکسیژن را تشخیص داده و در صورت لزوم به تعویض آن میپردازند.
سوالات متداول
در خودروهای صفر، این قطعه در حدود 100 الی 160 هزار کیلومتر کار میکند. اما در خودروهای مدل پایین معمولا در حدود 50 تا 80 هزار کیلومتر کار کرده و بعد از آن به تعویض نیاز پیدا میکند.
خیر. این قطعه شامل مواد حساسی در داخل محفظه خود است. برای همین قابل تعمیر نبوده و تنها باید با یک سنسور جدید جایگزین شود.
تنها راه قطعی تشخیص خرابی سنسور اکسیژن، استفاده از دستگاه دیاگ است.
روشن شدن چراغ چک موتور، افزایش مصرف سوخت، افزایش دود خروجی اگزوز و بوی ناخوشایند، کاهش توان موتور و نوسانات دور موتور یا لرزش در حالت درجا، از مهمترین نشانههای خرابی سنسور اکسیژن است.