سیستم برق خودرو شامل قطعات و اجزای مهمی همچون باتری، دینام، ایسیو، دلکو، شمع و سیمکشی است. هر یک از این قطعات نقش خاصی در سیستم را بر عهده دارند و بروز ایراد در هر کدام میتواند عملکرد کل سیستم را تحت تاثیر قرار دهد. افرادی که با سیستم برق خودرو به خوبی آشنا هستند، هرگونه مشکل و اختلال در سیستم را میتوانند به سرعت شناسایی و برطرف نمایند. در این مطلب قرار است در خصوص عیبیابی سیستم برق خودرو صحبت کنیم و اصول مهم در این زمینه را مورد بررسی قرار دهیم.
مهمترین اجزای سیستم برق خودرو و عیبیابی هر کدام
همانطور که در ابتدای متن اشاره کردیم، سیستم برق خودرو شامل اجزا و قطعات مختلفی است که در همکاری با هم عملکرد صحیح و پایدار خودرو را تضمین میکنند. برای عیبیابی سیستم برق باید با مهمترین اجزای آن آشنایی داشته و نسبت به مشکلات رایج و نحوه عیبیابی آنها اطلاع و تخصص پیدا کرد.
-
سیستم استارت و نحوه عیبیابی آن
سیستم استارت وظیفه روشن کردن خودرو را بر عهده دارد و این کار را با استفاده از برق انجام میدهد. از آنجایی که این سیستم به برق زیادی نیاز دارد و فشار قابل توجهی را تحمل میکند، بررسی و سرویس دورهای آن اهمیت ویژهای دارد. خرابی سیستم استارت میتواند به معیوب بودن یکی از قطعات آن مربوط باشد. برای مثال اگر زغالهای استارت بیش از حد کثیف شده باشند و یا قطبهای مثبت و منفی آن به یکدیگر متصل شده باشد، موجب استارتهای نامنظم میشوند.
-
باتری و نحوه عیبیابی آن
باتری از مهمترین اجزا در سیستم برق خودرو است و وظیفه تامین و ذخیره انرژی الکتریکی را بر عهده دارد. این قطعه باید در بازههای زمانی مختلف مورد بررسی قرار گرفته و در صورت نیاز تعویض گردد. باتریهای اتمی که نسبت به باتریهای اسیدی دوام و عمر مفید بیشتری دارند، مجهز به چراغ هشداردهندهای برای نمایش وضعیت لحظهای باتری میباشند. در موارد دیگر هم با بررسی ظاهر باتری میتوان نسبت به سالم یا معیوب بودن آن اطمینان پیدا کرد. اگر بر روی پایانههای باتری ماشین مواد سفید رنگی مشاهده گردد، یعنی باتری سولفاته شده و نیاز به تعویض دارد.
-
دینام و نحوه عیبیابی آن
دینام به عنوان عضو مکمل باتری در سیستم برق خودرو محسوب میشود و وظیفه شارژ باتری را بر عهده دارد. در صورتی که دینام عملکرد صحیحی نداشته باشد، باتری در تامین انرژی دچار مشکل میشود. دلیل عمده خرابی دینام هم به فرسودگی آن مربوط است و بیشتر در خودروهای قدیمی اتفاق میافتد. بهترین و دقیقترین راه برای عیبیابی دینام ماشین، تست ولتاژ با مولتی متر است. در صورتی که مولتی متر متصل به باتری ولتاژ کمتر از 13 ولت را نشان دهد، یعنی دینام شارژ نمیکند. ولتاژ بیش از 15 هم به معنی خرابی آفتامات است و میتواند به باتری آسیب وارد نماید.
-
شمع و نحوه عیبیابی آن
شمعها قطعاتی کوچک و در عین حال تاثیرگذار در سیستم برق خودرو هستند و همچون بسیاری از قطعات از عمر محدودی برخوردار میباشند. اغلب شمعهای خودرو از عمر مفید 40 الی 80 هزار کیلومتر برخوردار هستند. با این حال در مواقعی به دلایلی همچون رانندگی غیر حرفهای، زودتر از بین میروند. برای عیبیابی شمع خودرو باید به علائم ظاهری آن همچون تغییر رنگ یا رسوب توجه کرد. مواردی همچون افزایش مصرف سوخت و کاهش قدرت و شتاب خودرو هم میتواند به خرابی شمع خودرو مربوط باشد.

نکات و اصول مهم در عیبیابی سیستم برق خودرو
برای عیبیابی سیستم برق خودرو، اقدامات زیر را دنبال کنید:
- بررسی مشکلات اولیه همچون نوسان در روشنایی، خروج صدای تقتق در زمان استارت زدن و خاموش شدن ناگهانی خودرو
- بررسی باتری و هرگونه تغییر ظاهری همچون سولفاته شدن سرباتریها
- بررسی دینام، تسمه دینام و عملکرد صحیح آن با تست ولتاژ
- بررسی فیوزها و رلهها و تعویض فیوزهای سوخته
- بررسی سیمکشی و اتصالات و شناسایی هرگونه قطعی، پارگی یا خوردگی در سیمها
- استفاده از ابزارهای تخصصی همچون دستگاه دیاگ برای تشخیص دقیقتر مشکلات

ابزارهای مورد نیاز برای عیبیابی برق ماشین
افرادی که تحت عنوان برقکار یا باتریساز ماشین مشغول به کار هستند، از ابزارهای تخصصی برای عیبیابی سیستم برق ماشین استفاده میکنند. یکی از این ابزارها مولتی متر نام دارد که جهت اندازهگیری ولتاژ و جریان مورد استفاده قرار میگیرد. دستگاه دیاگ هم کاربرد بالایی در این حوزه دارد و از آن جهت خواندن کدهای خطا از ایسیو و شناسایی مشکلات مربوط به سنسورها استفاده میشود. تستر مدار، تستر باتری و اسیلوسکوپ از دیگر ابزارهای تخصصی برای عیبیابی برق ماشین میباشند.
عیبیابی سیستم برق خودرو با تهیه دورههای آموزشی گلپانیا
اگر به مبحث برق خودرو علاقه دارید و دوست دارید عیبیابی و تعمیر خودرو را شخصا انجام دهید، با شرکت در دورههای آموزشی همچون دورههای آموزش برق گلپانیا میتوانید اطلاعات خوبی در این زمینه به دست آورید. دورههای آموزش برق خودرو گلپانیا مباحث مختلفی را در برمیگیرد و برای تمام افراد با هر میزان تخصص و سطح دانش کاربردی میباشد. این دورهها را میتوانید همراه با پشتیبانی تخصصی تهیه کرده و در هر زمان و مکانی به مشاهده آنها بپردازید.

جمع بندی
در این مطلب در رابطه با عیبیابی سیستم برق خودرو صحبت کردیم. عیبیابی سیستم برق خودرو و رفع مشکلات آن امری تخصصی است و نیاز به تجربه و مهارت بالا دارد. به خصوص در خودروهای امروزی که پیچیدگی بیشتری دارند و هرگونه اشتباه میتواند باعث خرابی بیشتر آنها گردد. برای همین اگر تخصصی در این حوزه ندارید، این کار را به افراد ماهر بسپارید. در صورت تمایل به عیبیابی و تعمیرات شخصی خودرو هم بهتر است به آموزش در این زمینه پرداخته و مباحث مهم را فرا بگیرید.
سوالات متداول
برای این کار باید در ابتدا وضعیت باتری و دینام را بررسی کرد. ولت متر جهت تست ولتاژ بسیار کاربردی است. بعد از آن هم باید فیوزها را چک کرده و فیوزهای سوخته را تعویض کرد.
در صورتی که افراد با سیستم برق ماشین آشنایی نداشته باشند، عیبیابی و رفع مشکلات را باید به افراد متخصص بسپارند. همچنین برای مسائل پیچیده که بر روی عملکرد ماشین تاثیرگذارند، حتما باید از یک فرد متخصص کمک گرفته شود.
ابزارهایی مانند مولتی متر جهت تست ولتاژ و دیاگ جهت خواندن خطاهای کامپیوتری، رایجترین ابزارها برای این کار هستند. تستر مدار صنعتی و اسلیوسکوپ هم از دیگر ابزارهای مورد نیاز برای عیبیابی برق ماشین میباشد.
بله. افرادی که به کسب مهارت و دانش در حوزه برق خودرو میپردازند، عیبیابی و تعمیر این سیستم را میتوانند شخصا انجام دهند.