رله یا آفتامات خودرو، از قطعات الکتریکی کوچک در سیستم برق خودرو است و نقش مهمی را به ویژه در سیستم استارت و دینام ایفا میکند. این قطعات در بخشهای زیادی از خودرو به کار رفته و عملکرد سایر اجزای برقی وابسته به سلامت آنها میباشد. در این مطلب قصد داریم به بررسی کامل رله یا آفتامات خودرو بپردازیم و با 0 تا 100 انواع آنها آشنا شویم.
رله ماشین نوعی قطعه الکتریکی در سیستم برق خودرو است که به عنوان کلید یا سوئیچ اتوماتیک عمل میکند. این قطعات در کنترل جریان برق در مدار الکتریکی کاربرد دارند. به عبارتی قطع و وصل شدن جریان برق در مدارهای الکتریکی ماشین با استفاده از این قطعات صورت میگیرد. این فرآیند هم از راه دور و با دستور ایسیو رخ میدهد. انواع رله ماشین وظیفه قطع و وصل جریان برق را عهدهدار بوده و نیاز به سیمکشی در مدارهای الکتریکی خودرو را کاهش میدهند. چرا که یک رله میتواند همزمان با دریافت یک سیگنال فرمان، چند مدار الکتریکی را قطع یا وصل کند.
همانطور که متوجه شدیم وظیفه انواع رله در خودرو، قطع و وصل جریان برق در مدارهای الکتریکی است و استفاده از آنها با کاهش سیمکشی مدارها همراه است. با کاهش میزان سیمکشی هم سیستم برق خودرو منظمتر شده و عیبیابی سیستم برق خودرو و تعمیر سیستم آسانتر میشود. از طرفی با کم شدن میزان سیمهای مصرفی، تلفات انرژی الکتریکی نیز کاهش مییابد که خود مزایای دیگری در پی دارد. از دیگر مزایا و نقشهای انواع رله خودرو باید به محافظت از سوئیچهای حساس در قطعات الکتریکی اشاره کرد. عدم وجود رله باعث انتقال جریان الکتریکی پرقدرت به طور مستقیم به سوئیچهای فرمان و ایجاد جرقه و سوختن آنها میشود. در صورتی که رله، مدار قدرت را از فرمان جدا کرده و به محافظت از قطعات برقی حساس در خودرو کمک میکند.
ساختمان رله پیچیدگی زیادی ندارد و معمولا شامل یک سیم پیچ به دور هسته فلزی با خاصیت مغناطیسی و یک یا چند کنتاکت میباشد. هر رله معمولا دارای 4 تا 5 پایه است. در برخی از انواع آن هم میتواند به بیش از 5 پایه برسد. در هر رله هم یک تیغه فلزی مشابه اهرم وجود دارد که مدار برق را کنترل میکند. رلهها از نظر ظاهری مشابه مکعب مستطیل هستند و بر روی بدنه هر کدام یک شماره سریال وجود دارد. با استفاده از شماره سریال موجود و مراجعه به دفترچه راهنمای خودرو میتوان نسبت به کاربرد دقیق رله اطلاع پیدا کرد.
رله یا آفتامات خودرو شامل انواع مختلفی است. در این بخش به بررسی کامل انواع رله و ساختار و کاربرد هر یک میپردازیم.
رله الکترومکانیکی از قدیمیترین و رایجترین انواع رلههای خودرو است و بر اساس عملکرد مکانیکی کار میکند. این قطعه دارای سیم پیچ، هسته آهنی و کنتاکتهای متحرک است و قابلیت تحمل جریانهای بالا (تا 40 آمپر یا بیشتر) را دارد. رلههای الکترومکانیکی در مدارهای استارت خودرو و سیستمهای تهویه مطبوع و بخاری خودرو کارایی زیادی دارند.
رلههای حالت جامد برخلاف انواع الکترومکانیکی، فاقد اجزای متحرک هستند و با استفاده از قطعات نیمههادی همچون ترانزیستور و ترایاک عمل میکنند. این قطعات دارای عمر مفید طولانیتری هستند و سرعت عملکرد بسیار بالایی دارند. رلههای حالت جامد برای مدارات حساس به لرزش ایدهآل بوده و در نمایشگرهای دیجیتال و کنترل نورپردازی خودرو بیشترین کاربرد را دارند.
رلههای زمانی جهت تاخیر در روشن یا خاموش شدن مدارها کاربرد دارند و بیشتر جهت ایجاد تاخیر در خاموش شدن چراغ داخل کابین یا کنترل عملکرد فن موتور بعد از خاموش شدن خودرو استفاده میشوند. رلههای زمانی دارای تایمر داخلی قابل تنظیم هستند و از شوک الکتریکی در روشن/خاموش شدن سریع تجهیزات برقی جلوگیری میکنند.
رلههای حفاظتی از دیگر انواع رلههای ماشین هستند و جهت تشخیص و پاسخ به خطاهای الکتریکی همچون اتصال کوتاه و افت ولتاژ طراحی شدهاند. این قطعات در خودروهای پیشرفته و ماشین آلات صنعتی، نقش مهمی در جلوگیری از آسیبهای بزرگ به سیستم برق ایفا میکنند.
رلههای چندکنتاکت قابلیت کنترل چند مدار به طور همزمان را دارند و در سیستمهایی همچون برف پاککن چند حالته استفاده میشوند. این قطعات قابلیت ایجاد حالات مختلف با ترکیب اتصالات NO/NC را دارند.
رلههای کنترل قدرت در مدارات با ولتاژ و جریان زیاد کاربرد دارند و توان بالاتری را کنترل میکنند. این رلهها قادر به تحمل جریانهای بالا تا 70 آمپر و یا بیشتر هستند و بیشتر در سیستمهای روشنایی قدرتمند و تجهیزات اضافه خودرو و آفرود به کار میروند.
رلههای قابل برنامهریزی در خودروهای نسل جدید برای پیکربندی عملکردهای مختلف از طریق ایسیو کاربرد دارند. این رلهها موجب کاهش سیمکشی و سادهسازی مدار شده و بیشتر در سیستمهای هوشمند پارک خودرو و کنترل پایداری خودرو به کار برده میشوند.
در این مطلب به بررسی انواع رله یا آفتامات خودرو پرداختیم و با کاربرد و ویژگیهای آنها آشنا شدیم. رلهها از قطعات حیاتی در سیستم برق خودرو هستند و همچون کلید الکتریکی جهت قطع و وصل جریان الکتریکی در مدارها به کار برده میشوند. مهمترین انواع رله خودرو شامل رلههای الکترومکانیکی، رلههای جامد، رلههای زماندار و رلههای حفاظتی میباشد. برای آشنایی بیشتر با رله خودرو و یا سایر اجزای سیستم برق خودرو میتوانید دورههای آموزش برق خودرو را از سایت گلپانیا را تهیه نمایید.
رله در خودرو به شکل کلید الکتریکی غیر مستقیم عمل میکند و با استفاده از جریان یا ولتاژ بسیار کم، مدارهایی با ولتاژ یا جریان بالا را کنترل میکند.
رلهها در بخشهایی همچون سیستم استارت، سیستم بوق، سیستم روشنایی، سیستم تهویه و برف پاککن به کار برده میشوند.
مهمترین نشانه خرابی این قطعات، کار نکردن قطعات برقی است. در برخی موارد هم میتواند با ایجاد صدایی همچون تیکتیک یا تقتق از ناحیه جعبه فیوز همراه باشد.
کنتاکتهای رلههای ماشین به مرور زمان دچار سوختگی یا سایش شدید میشوند و عمر مفید آنها به پایان میرسد. در صورتی هم که جریان الکتریکی بیش از حد مجاز از رله عبور کند، موجب خرابی رله میشود.
خیر. رلهها باید با توجه به جریان، ولتاژ، نوع سوکت، شرایط محیطی و نوع مصرف کننده انتخاب شوند. انتخاب نامناسب رله امکان آسیب به مدار الکتریکی یا کارکرد اشتباه اجزا را افزایش میدهد.
فیلد های "*" اجباری هستند
پشتیبانی
