سنسور یا حسگر دریچه گاز یکی از اجزای مهم در خودروهای انژکتوری است. این سنسور در سیستم سوخت رسانی خودرو ایفای نقش میکند و با عملکرد بهینه موتور خودرو به طور مستقیم در ارتباط است. برای همین با خرابی این سنسور، در ترکیب دقیق هوا با سوخت و ایجاد توان حرکتی مشکل ایجاد میگردد. حال بهتر است ببینیم چه عواملی سبب خرابی سنسور دریچه گاز میشود و نشانههای خرابی آن چیست.
آشنایی بیشتر با سنسور دریچه گاز
سنسور دریچه گاز (Throttle Position Sensor) از سنسورهای مهم و حیاتی در بخش موتور خودروهای انژکتوری است. این سنسور در کنار استپر موتور قرار دارد و میزان باز شدن دریچه گاز را به ایسیو گزارش میدهد. همچنین با کم یا زیاد بودن مصرف سوخت در ارتباط مستقیم است. به طوری که اگر دچار خرابی شود، سبب گاز خوردن بیدلیل خودرو و افزایش مصرف سوخت میشود.

ایسیو با کمک این سنسور متوجه میشود خودرو در کدام یک از وضعیت های شتاب گیری ، حالت درجا و حالت رانندگی آرام است. تزریق سوخت به محفظه احتراق خودرو هم با توجه به سیگنالهای ارسالی توسط آن انجام میشود. سنسور دریچه گاز از طریق باز و بسته شدن پولکی، اطلاعات را برای کامپیوتر خودرو ارسال میکند. این سنسور به طور متوسط در هر ثانیه دادههای مرتبط با تغییر موقعیت دریچه گاز را محاسبه میکند. این دادهها در تعیین مقدار دقیق و مناسب سوخت اهمیت زیادی دارند.
انواع سنسور دریچه گاز خودرو
در خودروهای داخلی سنسورهای دریچه گاز شامل دو دسته ساژم و زیمنس هستند. این حسگرها از نظر ساختاری با هم تفاوت دارند. حسگر دریچه هوا به تمیزکاری یا روغنکاری نیازی ندارد. نوع ساختار و طراحی این سنسورها به گونهای است که کاملا الکترونیکی هستند و نسبت به سایر سنسورها عمر بالاتری دارند. این سنسور معمولا دارای 3 پایه است که یکی از پایه ها تغذیه مثبت ( معمولا 5 ولت ) ، یکی منفی و یکی هم مربوط به سیگنال ارسالی میباشد.

عوامل خرابی سنسور دریچه گاز
عوامل زیادی وجود دارد که در خرابی سنسور دریچه گاز تاثیرگذار هستند. در این رابطه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

-
ضربه خوردن سنسور
سنسورهای به کار رفته در خودرو قطعات حساسی هستند و معمولا در اثر ضربات شدید به مشکل میخورند . سنسور دریچه گاز هم از جمله سنسورهایی هست که در اثر ضربه یا حرارت ممکن است آسیب ببیند که این مورد بیشتر زمان تعمیرات اتفاق می افتد. توجه داشته باشید زمان تعویض این سنسور خیلی شاخص آن را با دست حرکت ندهید زیرا ممکن است باعث آسیب رسیدن به عملکرد سنسور شود.
-
تماس آب با سنسور
در صورتی که سنسور دریچه گاز خیس و مرطوب شود، احتمال سوختن آن افزایش پیدا میکند. این مشکل هم معمولا در کارواش و در زمان شستشوی اتومبیل اتفاق میافتد. زمانی که رانندگان قصد شستن موتور خودرو را دارند، ممکن است سبب نفوذ آب به داخل سنسور دریچه گاز شوند. البته در کارواشهای مدرن دستگاهی وجود دارد که از این امر جلوگیری کرده و مانع از نفوذ آب به داخل سنسور و سوختن آن میشود.
بررسی نشانهها و علائم خرابی سنسور دریچه گاز
در بخش قبلی با دلایل خرابی سنسور دریچه گاز آشنا شدیم. حال بهتر است ببینیم خراب شدن سنسور دریچه گاز با چه نشانهها و علائمی همراه است.

1- بالا ماندن دور موتور
یکی از نشانههای خرابی سنسور دریچه گاز، گاز خوردن خودرو در زمان خلاص بودن است. در واقع اگر خودرو در حالت خلاص گاز بخورد، احتمالا سنسور دریچه گاز آن دچار مشکل شده است. برخی افراد تصور دارند که گاز خوردن خودرو در زمان خلاص بودن به خاطر ایراد در استپر موتور است و اقدام به تعویض آن میکنند. در صورتی که این ایراد اغلب از سمت سنسور دریچه گاز است.
2- مشکل در شتابگیری و دور موتور بالا
اگر در زمان گاز دادن به خودرو متوجه شوید که خودرو در دور موتور 2500 الی 3000 به درستی گاز نخورده و خفه میکند، یعنی سنسور دریچه گاز دچار ایراد و خرابی شده است. در این شرایط خودرو به خوبی کار نکرده و در اصطلاح کپ میکند.
3- روشن شدن چراغ چک
این سنسور مستقیما با ایسیو موتور در ارتباط است و تغذیه خود را از ایسیو دریافت میکند و سیگنال خروجی خود را هم به ایسیو میدهد . درصورت خراب شدن این سنسور یا ایراد در تغذیه و سیگنال آن ایسیو متوجه مشکل در سنسور دریچه گاز شده و چراغ چک را روشن میکند که بهتر است در این حالت خطای سنسور و پارامتر سنسور توسط دیاگ بررسی شود.
4- ریپ زدن زمان شروع حرکت
یکی از علائم شایع خرابی این سنسور مربوط به ریپ زدن لحظه ای خودرو آن هم زمان حرکت میباشد . در صورتیکه پدال گاز فشرده شود و در یک دور موتور خاص خودرو ریپ بزند میتوان به خرابی سنسور دریچه گاز شک کرد.
5- تاخیر در کاهش دور موتور خودرو
در صورتی که پس از رها کردن پدال گاز درجه دور موتور با تاخیر به حالت معمول برگردد، یعنی سنسور دریچه گاز دچار ایراد شده است. در این شرایط سنسور حالت فنری بودن خود را از دست داده و چند ثانیهای زمان میبرد تا به حالت اولیه بازگردد.
6- افزایش مصرف سوخت
زمانی که مشکل گاز خوردن در خودرو پدید میآید، کامپیوتر خودرو تشخیص میدهد که دریچه باز است. همین امر باعث میشود تا پاشش سوخت ادامه داشته و متوقف نشود. برای همین این امر سبب افزایش مصرف سوخت میگردد.
نکات مهم در زمان بررسی علائم خرابی حسگر دریچه گاز

- بهترین و دقیق ترین روش برای بررسی سنسور دریچه گاز استفاده از دیاگ و خواندن پارامتر آن است . زمانیکه خودرو در حالت درجا قرار گرفته باید پارامتر زاویه دریچه گاز صفر باشد (دریچه گازهای مکانیکی نه برقی ).
. از طرفی در حالت درجا و زمانیکه پدال گاز فشرده نشده ولتاژ سنسور دریچه گاز معمولا نزدیک به 0/5 ولت باید باشد و با فشردن آرام پدال گاز این ولتاژ باید پله پله افزایش پیدا کند تا نزدیک به 5 ولت شود . در صورتیکه ولتاژ پرش داشته باشد میتوان به خرابی این سنسور شک کرد.
جمع بندی
در این مطلب با 6 نشانه خرابی سنسور دریچه گاز آشنا شدیم و به عوامل موثر در خرابی آن پی بردیم. عواملی همچون گاز دادن بیش از حد، کثیفی محفظه دریچه گاز و خیس شدن سنسور سبب خرابی حسگر دریچه گاز میشوند. با خراب شدن حسگر هم مشکلاتی نظیر گاز نخوردن خودرو، افزایش مصرف سوخت، افزایش دور موتور و خاموش شدن خودرو در زمان سرد بودن ایجاد میگردد. پس در صورت مشاهده این موارد حتما به تعویض سنسور دریچه گاز بپردازید تا بتوانید از خودرو به درستی استفاده نمایید. قیمت سنسور دریچه گاز خیلی بالا نبوده و بستگی به نوع و مدل خودرو دارد. در صورتی هم که تمایل دارید شخصا اقدام به شناسایی و رفع مشکلات موجود در خودروی خود نمایید، میتوانید به آموزش دورههای جامع گلپانیا بپردازید و اطلاعات خود را در زمینه سیستم برق خودرو بالا ببرید.